ماموگرافی چیست؟ راهنمای کامل BI-RADS، غربالگری و تفسیر ماموگرافی
در این راهنما با ماموگرافی، انواع آن، غربالگری سرطان پستان، تراکم پستان و معنی BI-RADS صفر تا شش آشنا میشوید.
ماموگرافی چیست؟
ماموگرافی یک روش تصویربرداری با اشعه ایکس از پستان است که برای یافتن تغییرات پستان، بهویژه در غربالگری سرطان پستان، استفاده میشود. تشخیص زودهنگام میتواند به درمان زودتر کمک کند.
تشخیص زودهنگام
میتواند برخی تغییرات را پیش از ایجاد علائم واضح نشان دهد.
تصویربرداری با اشعه ایکس
با فشردهسازی کنترلشده، تصاویر استاندارد از بافت پستان تهیه میشود.
گزارش استاندارد
گزارش تصویربرداری پستان معمولاً با سیستم استاندارد BI-RADS جمعبندی میشود.
انواع ماموگرافی
ماموگرافی غربالگری
برای افراد بدون علامت مشخص با هدف یافتن سرطان در مراحل زودتر.
ماموگرافی تشخیصی
در صورت وجود علامت یا یافته مشکوک، نماهای تکمیلی و هدفمند برای بررسی دقیقتر انجام میشود.
توموسنتز سهبعدی
ماموگرافی دیجیتال سهبعدی با تهیه برشهای متعدد میتواند در برخی شرایط به ارزیابی بهتر کمک کند.
غربالگری سرطان پستان؛ از چه سنی؟
برای افراد با خطر متوسط، راهنماهای معتبر برنامه کاملاً یکسانی ندارند. سن شروع و فاصله غربالگری باید با توجه به سن، سابقه شخصی و خانوادگی و سایر عوامل خطر تعیین شود.
تراکم پستان در ماموگرافی
تراکم پستان به میزان بافت فیبروگلاندولار در مقایسه با بافت چربی اشاره دارد. پستان متراکم میتواند دیدن بعضی ضایعات را در ماموگرافی دشوارتر کند و باید در کنار سایر عوامل خطر تفسیر شود.
| گروه | توضیح |
|---|---|
| A | تقریباً کاملاً چربی |
| B | نواحی پراکنده فیبروگلاندولار |
| C | ناهمگن و متراکم؛ برخی ضایعات کوچک ممکن است کمتر دیده شوند |
| D | بسیار متراکم؛ برخی ضایعات ممکن است کمتر قابل مشاهده باشند |
BI-RADS چیست؟ معنی BI-RADS صفر تا شش
BI-RADS سیستم استاندارد ACR برای اصطلاحات، ساختار گزارش و ارزیابی نهایی تصویربرداری پستان است.
نیاز به بررسی تکمیلی یا مقایسه با تصاویر قبلی؛ به معنی سرطان نیست.
یافته مشکوکی در ارزیابی نهایی دیده نشده است.
یافته خوشخیم شناختهشده؛ بدون نشانه تصویری بدخیمی.
یافته احتمالاً خوشخیم که معمولاً نیازمند پیگیری تصویربرداری است.
یافته مشکوک؛ بسته به شرایط، نمونهبرداری برای تشخیص بافتی مطرح میشود. 4A، 4B و 4C سطوح متفاوت شک را نشان میدهند.
یافته با احتمال بالای بدخیمی؛ معمولاً اقدام تشخیصی مانند نمونهبرداری توصیه میشود.
بدخیمی قبلاً با نمونهبرداری اثبات شده و تصویربرداری در زمینه مدیریت بیماری انجام میشود.
قبل از ماموگرافی چه نکاتی را رعایت کنیم؟
- در روز تصویربرداری روی پستان و زیر بغل دئودورانت، پودر یا لوسیون استفاده نکنید.
- اگر تصاویر یا گزارشهای قبلی دارید، برای مقایسه همراه داشته باشید.
- در صورت احتمال بارداری، پیش از تصویربرداری اطلاع دهید.
- اگر توده جدید، ترشح غیرطبیعی، تغییر پوست یا تغییر نوک پستان دارید، هنگام مراجعه اعلام کنید.
- فشردهسازی پستان بخشی معمول از ماموگرافی برای بهبود کیفیت تصویر است.
سؤالات متداول ماموگرافی
آیا BI-RADS 3 یعنی سرطان؟
خیر. این دسته احتمالاً خوشخیم است و معمولاً پیگیری تصویربرداری طبق توصیه رادیولوژیست مطرح میشود.
BI-RADS 4 یعنی چه؟
یافته مشکوک است و بسته به سطح شک و شرایط فرد، نمونهبرداری میتواند برای تشخیص قطعی مطرح شود.
آیا پستان متراکم یعنی سرطان؟
خیر. تراکم یک ویژگی تصویربرداری است، نه تشخیص سرطان؛ اما میتواند دیدن بعضی ضایعات را دشوارتر کند.
آیا سن شروع ماموگرافی برای همه یکسان است؟
خیر. برای افراد با خطر متوسط، راهنماهای معتبر اختلافهایی دارند و در افراد پرخطر برنامه متفاوتی لازم است.
منابع معتبر
- American College of Radiology – BI-RADS
- USPSTF – Breast Cancer Screening
- American Cancer Society – Breast Cancer Screening
این صفحه آموزشی است و جایگزین ارزیابی پزشک یا رادیولوژیست نیست. توصیههای غربالگری بر اساس سطح خطر و راهنمای مورد استفاده ممکن است متفاوت باشد.