MRI چیست؟ راهنمای کامل انواع ام آر آی، ماده حاجب و آمادگی قبل از MRI
در این راهنما با MRI، نحوه انجام آن، انواع تصویربرداری با ام آر آی، MRI با و بدون تزریق، گادولینیوم، ایمنی فلزات و ایمپلنتها و نکات مهم قبل و بعد از تصویربرداری آشنا میشوید.
MRI چیست؟
ام آر آی یا Magnetic Resonance Imaging یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از میدان مغناطیسی قدرتمند، امواج رادیویی و پردازش کامپیوتری، تصاویر بسیار دقیق از اندامها و بافتهای بدن ایجاد میکند.
MRI برخلاف CT و رادیوگرافی از اشعه یونیزان استفاده نمیکند. این روش در بررسی مغز و نخاع، ستون فقرات، مفاصل و عضلات، شکم و لگن، عروق، قلب، پستان و بسیاری از بافتهای نرم کاربرد دارد.
تصویربرداری دقیق بافت نرم
MRI در بسیاری از شرایط برای بررسی بافتهای نرم جزئیات بیشتری نسبت به بعضی روشهای تصویربرداری ارائه میدهد.
بدون اشعه یونیزان
MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده میکند و مانند CT با اشعه ایکس کار نمیکند.
سکانسهای متعدد
با سکانسهای مختلف میتوان ویژگیهای متفاوت بافتها و ضایعات را بررسی کرد.
MRI چگونه انجام میشود؟
بیمار روی تخت مخصوص قرار میگیرد و تخت به داخل دستگاه MRI حرکت میکند. در طول تصویربرداری باید تا حد امکان بیحرکت بمانید تا تصاویر با کیفیت مناسبی ثبت شوند.
دستگاه MRI هنگام گرفتن تصاویر صداهای بلند مانند ضربه و تقتق ایجاد میکند؛ معمولاً برای کاهش صدا از گوشگیر یا هدفون استفاده میشود. تکنولوژیست از اتاق کنترل شما را میبیند و از طریق ارتباط صوتی با شما در تماس است.
انواع MRI
نوع MRI بر اساس عضو مورد بررسی و سؤال بالینی تعیین میشود. در بعضی بررسیها تزریق ماده حاجب لازم است و در بعضی دیگر MRI بدون تزریق کافی است.
برای بررسی مغز، سکته، تومورها، بیماریهای دمیلینهکننده، برخی سردردها و بسیاری از اختلالات ساختاری.
برای بررسی دیسکها، نخاع، ریشههای عصبی، تنگی کانال، التهاب، توده و آسیبهای ستون فقرات.
برای بررسی رباطها، منیسک، غضروف، تاندونها، استخوان و سایر ساختارهای مفصل.
برای بررسی روتاتورکاف، لابروم، تاندونها، غضروف و سایر ساختارهای شانه.
برای بررسی کبد، مجاری صفراوی، پانکراس، کلیهها، لگن و سایر اندامهای شکمی و لگنی.
تصویربرداری تخصصی از مجاری صفراوی و پانکراس که معمولاً بدون تزریق انجام میشود.
آنژیوگرافی با MRI برای بررسی عروق در نواحی مختلف بدن؛ در بعضی پروتکلها با تزریق و در برخی موارد بدون تزریق.
در شرایط و گروههای خاص برای بررسی دقیقتر بافت پستان و معمولاً با تزریق گادولینیوم انجام میشود.
تصویربرداری چندپارامتری پروستات برای ارزیابی دقیقتر ساختار و ضایعات احتمالی.
برای ارزیابی ساختار و عملکرد قلب، عضله قلب و برخی بیماریهای قلبی با پروتکلهای اختصاصی.
برای بررسی روده باریک با پروتکل اختصاصی و آمادهسازی و ماده خوراکی مناسب.
نوع تخصصی MRI برای بررسی فعالیت نواحی مغز در پاسخ به برخی وظایف یا محرکها.
ماده حاجب MRI چیست و چه کاری انجام میدهد؟
در برخی MRIها از ماده حاجب برای افزایش اطلاعات تشخیصی و واضحتر شدن بعضی بافتها، عروق یا ضایعات استفاده میشود. ماده حاجب MRI معمولاً از خانواده مواد مبتنی بر گادولینیوم است.
ماده حاجب به صورت وریدی از طریق یک رگ تزریق میشود و بر ویژگیهای مغناطیسی مولکولهای آب اطراف خود اثر میگذارد؛ در نتیجه بعضی ساختارها در تصاویر MRI بهتر از محیط اطراف دیده میشوند.
تزریق وریدی
گادولینیوم معمولاً از طریق رگ دست یا بازو تزریق میشود و سپس سکانسهای لازم تصویربرداری انجام میشود.
افزایش ارزش تشخیصی
در بعضی ضایعات، تومورها، التهابها و بررسیهای عروقی، تزریق میتواند اطلاعات تشخیصی بیشتری ایجاد کند.
احساس گرما یا مزه خاص
برخی افراد هنگام تزریق ممکن است احساس گذرای گرما یا مزهای غیرمعمول داشته باشند.
گادولینیوم چیست؟
گادولینیوم عنصر اصلی بسیاری از مواد حاجب مورد استفاده در MRI است. این مواد با تغییر ویژگیهای مغناطیسی آب در بافتها، باعث میشوند بعضی ساختارها در تصویر واضحتر شوند.
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| آیا ید دارد؟ | مواد حاجب گادولینیومی با مواد حاجب یددار CT متفاوت هستند و حاوی ید نیستند. |
| آیا همه MRIها تزریق دارند؟ | خیر. بسیاری از MRIها بدون تزریق انجام میشوند و تزریق فقط در صورت نیاز تشخیصی انجام میشود. |
| کلیه | در بیماری شدید کلیوی، انتخاب و ضرورت ماده حاجب باید با دقت بیشتری بررسی شود و ممکن است ارزیابی عملکرد کلیه لازم باشد. |
| حساسیت | واکنشهای حساسیتی به مواد حاجب گادولینیومی ممکن است رخ دهند، اما واکنش شدید نادر است. |
آمادگی قبل از MRI
آمادگی دقیق به نوع MRI و دستور مرکز تصویربرداری بستگی دارد. در بسیاری از MRIها محدودیت خاصی برای غذا وجود ندارد، اما بعضی بررسیها ممکن است نیاز به ناشتایی یا آمادهسازی اختصاصی داشته باشند.
هرگونه وسیله یا ایمپلنت فلزی و الکترونیکی، حتی اگر مربوط به سالهای قبل باشد، باید پیش از MRI اعلام شود.
وجود پیسمیکر، ICD یا سایر وسایل قلبی کاشتنی را حتماً اطلاع دهید تا سازگاری MRI بررسی شود.
اگر بیماری کلیه یا کاهش عملکرد کلیه دارید و MRI با تزریق برنامهریزی شده است، پیش از تزریق اطلاع دهید.
اگر در MRI قبلی به ماده حاجب واکنش داشتهاید، نوع واکنش را قبل از انجام MRI اعلام کنید.
اگر احتمال بارداری وجود دارد، پیش از MRI اطلاع دهید. استفاده از گادولینیوم در بارداری معمولاً اجتناب میشود مگر در شرایط ضروری.
زیورآلات، ساعت، کارت بانکی، تلفن همراه و سایر وسایل فلزی یا الکترونیکی نباید وارد اتاق MRI شوند.
ایمنی MRI و فلزات داخل بدن
MRI از یک میدان مغناطیسی بسیار قدرتمند استفاده میکند. بعضی فلزات میتوانند در این میدان حرکت کنند، گرم شوند یا با عملکرد وسیله الکترونیکی تداخل ایجاد کنند؛ بنابراین غربالگری ایمنی پیش از ورود به اتاق MRI بسیار مهم است.
- پیسمیکر یا ICD
- برخی کلیپهای عروقی
- برخی ایمپلنتهای گوش
- برخی وسایل کاشتنی یا پمپهای دارویی
- ترکش یا قطعات فلزی ناشناخته، بهخصوص در نواحی حساس
- هر وسیله پزشکی کاشتنی که نوع و سازگاری آن مشخص نیست
اگر از فضای بسته MRI میترسیم چه کنیم؟
برخی افراد هنگام ورود به دستگاه دچار اضطراب یا کلاستروفوبیا میشوند. قبل از نوبت MRI این موضوع را به مرکز اطلاع دهید. بعضی مراکز دستگاههای با تونل بزرگتر یا در موارد خاص دستگاههای باز دارند.
اگر پزشک برای کنترل اضطراب داروی آرامبخش تجویز کند، خودسرانه رانندگی نکنید و برای رفتوآمد همراه داشته باشید.
بعد از MRI با تزریق چه کنیم؟
فعالیت معمول
اگر آرامبخش دریافت نکرده باشید، معمولاً میتوانید فعالیتهای عادی خود را ادامه دهید.
مایعات
در صورت نداشتن محدودیت پزشکی برای مصرف مایعات، نوشیدن مایعات کافی میتواند به دفع ماده حاجب کمک کند.
علائم غیرعادی
در صورت بروز علائم شدید یا غیرمعمول پس از تزریق، فوراً به مرکز درمانی یا پزشک اطلاع دهید.
آیا MRI خطرناک است؟
MRI از اشعه یونیزان استفاده نمیکند، اما میدان مغناطیسی قدرتمند آن باعث میشود رعایت اصول ایمنی فلزات و وسایل کاشتنی بسیار مهم باشد. برای هر بیمار باید خطرات احتمالی، ضرورت بررسی و شرایط فردی در نظر گرفته شود.
سؤالات متداول MRI
آیا MRI اشعه دارد؟
خیر. MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده میکند و از اشعه یونیزان مانند CT و رادیوگرافی استفاده نمیکند.
آیا همه MRIها با تزریق انجام میشوند؟
خیر. بسته به نوع بررسی، MRI میتواند بدون تزریق یا با تزریق گادولینیوم انجام شود.
گادولینیوم همان ماده حاجب CT است؟
خیر. ماده حاجب رایج MRI مبتنی بر گادولینیوم است، در حالی که ماده حاجب تزریقی CT معمولاً یددار است.
اگر پیسمیکر داشته باشیم میتوانیم MRI انجام دهیم؟
بعضی دستگاههای جدید تحت شرایط مشخص MRI-conditional هستند و بعضی وسایل ممکن است مناسب MRI نباشند. مدل دقیق وسیله باید قبل از MRI بررسی شود.
آیا برای MRI باید ناشتا باشیم؟
همه MRIها نیاز به ناشتایی ندارند. دستور غذا و نوشیدنی به نوع MRI و پروتکل مرکز بستگی دارد.
آیا در بارداری میتوان MRI انجام داد؟
MRI در شرایط لازم میتواند در بارداری انجام شود، اما تصمیم باید با توجه به ضرورت پزشکی گرفته شود و استفاده از گادولینیوم معمولاً در بارداری اجتناب میشود مگر در شرایط ضروری.
گزارش MRI شما؛ سریع، دقیق و آنلاین با سیناپکس
به محض انجام MRI، کافی است کد لینک پکس خود را در سامانه سیناپکس ارسال کنید. تصاویر شما برای بررسی تخصصی در اختیار رادیولوژیستهای منتخب قرار میگیرد و ریپورت در کمتر از ۶ ساعت آماده میشود.
اگر ریپورت MRI دارید و میخواهید تصویربرداری شما توسط بهترین رادیولوژیستهای کشور گزارش شود، از طریق سامانه سیناپکس اقدام کنید.
ورود به سامانه سیناپکس و ارسال لینک پکسمنابع معتبر
- RadiologyInfo – How to Prepare for MRI Exam
- RadiologyInfo – MRI Safety
- RadiologyInfo – Contrast Materials & Patient Safety
- RadiologyInfo – Magnetic Resonance Imaging
این صفحه آموزشی است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشک و رادیولوژیست نیست.